Za kilka dni Wielka Brytania może mieć nowego premiera, którego nikt nie wybrał w wyborach powszechnych. Keir Starmer zrezygnował 22 czerwca 2026 roku. Andy Burnham, dotychczasowy burmistrz Greater Manchester, specjalnie wygrał wybory uzupełniające, żeby zdobyć miejsce w Izbie Gmin i móc kandydować na lidera Partii Pracy. Jest na razie jedynym zgłoszonym kandydatem, a w tle wisi nierozliczona sprawa o nazwie Operation Hexagon. The Economist pisze wprost, że to nie jest pytanie “czy”, tylko “kiedy” Burnham zostanie premierem.
Nikt w Westminsterze, w żadnej z tych laurek pisanych o “Manchesterismie” i charyzmie Burnhama, nie zadaje jednego prostego pytania: jak to możliwe, że człowiek nadzorujący policję, która zamiast gwałcicieli dzieci aresztowała ludzi mówiących o gwałcicielach dzieci, ma teraz zostać premierem bez żadnego wyjaśnienia tej sprawy?
To nie jest pytanie o to, czy Burnham “coś zrobił” w sensie konkretnego, udowodnionego czynu. To pytanie o to, czy ktoś, wokół kogo narosła tak poważna, udokumentowana kontrowersja — i kto dotąd nigdy nie musiał na nią odpowiedzieć publicznie, pod przysięgą, w żadnym śledztwie — powinien w ogóle obejmować najwyższy urząd w kraju bez wyjaśnienia sprawy.
Spis treści
Szybkie podsumowanie
| Element | Status |
|---|---|
| Operation Hexagon | Potwierdzona, realna operacja policyjna GMP + Rada Oldham (sierpień 2019 – luty 2022) |
| Cel oficjalny | Zbadanie zarzutów krążących w mediach społecznościowych ws. wykorzystywania dzieci |
| Zarzut krytyków | Operacja w praktyce celowała w demaskatorów, nie w sprawców |
| Rola Burnhama | Formalny nadzór nad GMP jako Mayor/Police and Crime Commissioner od 2017 — nie ma dowodów na osobiste kierowanie operacją |
| Przegląd z 2022 | Potwierdził poważne zaniedbania, ale nie znalazł dowodów na celowe zatuszowanie przez urzędników |
| Kontekst polityczny | Burnham jedynym kandydatem na lidera Labour i premiera po rezygnacji Starmera (czerwiec 2026) |
Co naprawdę wydarzyło się w Oldham
Sprawa grooming gangs w angielskich miastach robotniczych to nie jest teoria spiskowa — to jeden z najlepiej udokumentowanych skandali ostatnich dwóch dekad. Raport Jay z 2014 roku policzył około 1400 ofiar w samym Rotherham. Dziewczynki z rozbitych domów i placówek opiekuńczych były systematycznie wykorzystywane przez zorganizowane grupy mężczyzn, a władze lokalne — jak wielokrotnie potwierdzały niezależne przeglądy — latami bagatelizowały sprawę, częściowo z obawy przed oskarżeniami o rasizm, bo sprawcy w wielu udokumentowanych przypadkach pochodzili z określonych społeczności pakistańskich. Podobny wzorzec opisano w Rochdale, Telford i Oxfordzie.
Sprawa ciągnęła się przez dekadę biurokratycznych półśrodków. W 2015 roku powołano IICSA (Independent Inquiry into Child Sexual Abuse) — statutowe śledztwo, które potrzebowało siedmiu lat, by w 2022 roku wydać końcowy raport z 20 rekomendacjami. Dopiero audyt Baroness Louise Casey z czerwca 2025 roku, który wprost potwierdził, że pochodzenie etniczne sprawców było przez lata “unikane” przez władze z obawy o oskarżenia o rasizm, wymusił na rządzie decyzję o nowym, odrębnym śledztwie poświęconym konkretnie grooming gangs.
Oldham dołączyło do tej listy miast. Lokalni mieszkańcy i aktywiści — w tym dziennikarz Raja Miah — od lat naciskali na władze, domagając się pełnego rozliczenia. Ich presja ostatecznie przyczyniła się do powstania nowego, ogólnokrajowego śledztwa.
Operation Hexagon: fakt potwierdzony, nie spiskowa teoria
W sierpniu 2019 roku Greater Manchester Police uruchomiła operację o kryptonimie Hexagon — wspólne przedsięwzięcie policji i Rady Oldham. Istnienie operacji, jej datę i cel potwierdził oficjalnie ACC Nick Bailey z GMP w piśmie do skarżących, po serii wniosków o dostęp do informacji publicznej (FOI). To nie jest twierdzenie anonimowego konta w sieci — to jest przyznane przez samą policję w oficjalnej korespondencji, dostępnej publicznie na stronie WhatDoTheyKnow.
Oficjalnie operacja miała badać “zarzuty krążące w mediach społecznościowych” dotyczące bezpieczeństwa dzieci. W praktyce — i to jest sedno kontrowersji — objęła też dochodzenia wobec osób, które te zarzuty nagłaśniały. Raja Miah został aresztowany w lipcu 2021 roku w ramach tej właśnie operacji. Jeden zarzut wobec niego wycofano; sprawa o nękanie została ostatecznie oddalona przez sąd w 2024 roku z powodu braku dowodów.
To fakty możliwe do zweryfikowania. Nie są sporne.
Gdzie zaczyna się spekulacja, a kończy fakt
Tu trzeba być uczciwym wobec czytelnika, bo w tym miejscu wiele relacji w sieci przeskakuje z faktów do niepotwierdzonych wniosków — a WolnePioro nie musi tego robić, żeby sprawa i tak wyglądała fatalnie dla Burnhama.
Andy Burnham, jako burmistrz Greater Manchester od 2017 roku, pełni funkcję Police and Crime Commissioner — co oznacza formalny nadzór polityczny nad całą Greater Manchester Police, w tym nad Oldham. To fakt, nie interpretacja. Zlecił też serię niezależnych “Assurance Reviews” dotyczących historycznego wykorzystywania dzieci w regionie, w tym raport dla Oldham opublikowany w 2022 roku.
Czy osobiście wydał rozkaz “aresztujcie demaskatorów, zostawcie sprawców”? Nie ma na to twardego dowodu, i uczciwie trzeba to przyznać. Jedynym źródłem tak sformułowanego zarzutu jest Raja Miah — człowiek, który sam został aresztowany w ramach tej właśnie operacji i ma oczywisty, zrozumiały interes w tym, by wskazać winnego jak najwyżej. To nie czyni go automatycznie kłamcą. Ale jego twierdzenie to zarzut jednej strony sporu, nie ustalenie sądu czy niezależnego śledztwa.
Tyle że to wcale nie jest potrzebne, żeby sprawa była poważna. Wystarczy to, co jest bezsporne: operacja policyjna pod jego formalnym nadzorem faktycznie aresztowała krytyka władz, sprawa przeciw niemu faktycznie się rozsypała w sądzie z braku dowodów, a sam oficjalny przegląd, który Burnham zlecił i podpisał, przyznał “poważne zaniedbania” — i został przy tym nazwany przez byłą funkcjonariuszkę GMP Maggie Oliver “ćwiczeniem z zamiatania pod dywan po zamiataniu pod dywan”. Nie trzeba dowodzić spisku, żeby zapytać: dlaczego człowiek z takim bagażem nierozliczonych pytań ma zostać premierem bez jednej publicznej odpowiedzi pod przysięgą?
Oldham właśnie znalazło się w centrum śledztwa narodowego
To, co dzieje się teraz, nadaje sprawie nową wagę. Statutowe Niezależne Śledztwo w sprawie Grooming Gangs, któremu przewodniczy Baroness Anne Longfield (była Rzeczniczka Praw Dziecka Anglii), formalnie ruszyło 13 kwietnia 2026 roku, a jego zakres ostatecznie ustalono z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych 31 marca 2026. Zaledwie kilkanaście dni temu — pod koniec czerwca 2026 — śledztwo oficjalnie potwierdziło, że Oldham będzie jednym z pierwszych trzech obszarów lokalnego dochodzenia, obok Bradford i Londynu.
Śledztwo ma zbadać, jak funkcjonariusze policji, urzędnicy rady i inne instytucje — lokalnie i ogólnokrajowo — dopuściły do tego, że przez lata nic się nie działo, oraz wprost uwzględnić kwestię pochodzenia etnicznego i religii sprawców, którą — jak ustalił audyt Casey — władze przez lata świadomie pomijały. Samo śledztwo nie ma uprawnień do orzekania o winie karnej czy cywilnej — wszelkie zarzuty karne musi przekazać do odrębnej, ogólnokrajowej operacji policyjnej o nazwie Operation Beaconport.
To rodzi konkretne, sprawdzalne pytanie na przyszłość: czy w ramach lokalnego dochodzenia w Oldham śledztwo zbada też samą Operation Hexagon i sposób, w jaki potraktowano demaskatorów takich jak Miah? Na dziś nie ma na to potwierdzenia ani zaprzeczenia — ale skoro Oldham formalnie wchodzi teraz pod lupę, to pytanie przestaje być czysto retoryczne.
Dlaczego to ma znaczenie właśnie teraz
Gdyby Burnham był zwykłym burmistrzem regionalnym, ta sprawa zasługiwałaby na rzetelne dziennikarskie wyjaśnienie, ale niekoniecznie na priorytet ogólnokrajowy. Problem w tym, że za kilka dni może zostać premierem Wielkiej Brytanii bez jednych ogólnokrajowych wyborów — wygrywając wewnętrzny wyścig w partii po nagłej rezygnacji poprzednika. Nominacje w wyścigu o przywództwo Labour otwarto 9 lipca, a jeśli nikt inny się nie zgłosi, cała procedura zakończy się już 16 lipca 2026.
Narodowe śledztwo w sprawie grooming gangs, które ruszyło dzięki naciskowi mieszkańców Oldham, na razie nie obejmuje zbadania samej Operation Hexagon ani roli Burnhama w tym, jak potraczono demaskatorów w jego regionie. To jest uzasadnione pytanie dziennikarskie, niezależnie od tego, czy ostatecznie odpowiedź oczyści Burnhama, czy go obciąży: dlaczego operacja, która realnie i potwierdzenie doprowadziła do aresztowania krytyka rządzącej w regionie partii, nie została jeszcze objęta żadnym niezależnym dochodzeniem?
Gdzie leży prawdziwy problem
Nie trzeba z góry przesądzać osobistej winy Burnhama, żeby ta sprawa parzyła. Wystarczy postawić pytanie wprost, tak jak zadałby je każdy zdrowo myślący wyborca: czy człowiek, wokół którego narosła tak poważna, udokumentowana i dotąd niewyjaśniona kontrowersja dotycząca ochrony dzieci przed gwałcicielami, powinien w ogóle kandydować na premiera bez uprzedniego, publicznego wyjaśnienia sprawy?
To pytanie samo w sobie jest wystarczająco poważne. Nie potrzebuje dodatkowych spekulacji, żeby zabolało — a mimo to nikt w Westminsterze go nie zadaje. Machina partyjna wybiera “koronację” zamiast debaty. Prasa, jak przy Rotherham i Rochdale, patrzy w drugą stronę. A za kilka dni ten sam człowiek może wejść do Downing Street bez jednego pytania na ten temat, zadanego publicznie, pod przysięgą, w telewizji.
To wystarczający powód, żeby zadać to pytanie na głos, zanim zostanie ono pogrzebane przez machinę władzy, która — jak pokazuje historia Rotherham, Rochdale i Oldham — ma udokumentowaną skłonność do chronienia własnej reputacji kosztem trudnych pytań.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Czy Operation Hexagon naprawdę istniała? Tak. To potwierdzona operacja Greater Manchester Police i Rady Oldham, prowadzona od sierpnia 2019 do lutego 2022, potwierdzona oficjalnie przez ACC Nick Bailey z GMP w odpowiedzi na wnioski o informację publiczną.
2. Czy Andy Burnham osobiście nakazał ściganie demaskatorów? Nie ma na to publicznych dowodów. Burnham sprawował formalny nadzór polityczny nad GMP jako Police and Crime Commissioner, ale nie potwierdzono jego bezpośredniego zaangażowania w decyzje operacyjne Hexagon.
3. Co znalazł oficjalny przegląd Oldham z 2022 roku? Potwierdził poważne zaniedbania w historycznej ochronie dzieci, ale nie znalazł dowodów na celowe, świadome zatuszowanie sprawy przez seniorów urzędników czy radnych. Krytycy uważają ten wniosek za zbyt łagodny.
4. Kim jest Raja Miah? Lokalny dziennikarz i aktywista z Oldham, który od lat nagłaśniał sprawę grooming gangs w mieście. Został aresztowany w lipcu 2021 roku w ramach Operation Hexagon; jeden zarzut wycofano, a sprawa o nękanie została oddalona przez sąd w 2024 roku z braku dowodów.
5. Dlaczego to jest ważne akurat teraz? Bo Andy Burnham jest obecnie jedynym zgłoszonym kandydatem na lidera Partii Pracy i premiera Wielkiej Brytanii, po rezygnacji Keira Starmera 22 czerwca 2026 roku. Procedura wyboru ma zakończyć się do 16 lipca 2026.
6. Czy narodowe śledztwo w sprawie grooming gangs zbada Operation Hexagon? Oldham zostało potwierdzone pod koniec czerwca 2026 jako jeden z pierwszych trzech obszarów lokalnego dochodzenia w ramach nowego, statutowego Śledztwa Narodowego (obok Bradford i Londynu). Czy obejmie to konkretnie Operation Hexagon, na razie nie wiadomo — samo śledztwo zresztą nie ma uprawnień do orzekania o winie karnej i musi przekazywać takie sprawy do odrębnej operacji policyjnej, Operation Beaconport.
7. Czym różni się obecne śledztwo od wcześniejszego IICSA z 2015 roku? IICSA (Independent Inquiry into Child Sexual Abuse) było szerszym, siedmioletnim śledztwem zakończonym w 2022 roku. Nowe śledztwo, uruchomione w kwietniu 2026 po audycie Baroness Casey, jest węższe i skoncentrowane konkretnie na grooming gangs, z bezpośrednim uwzględnieniem kwestii etniczności sprawców.
Ten artykuł został przygotowany z wykorzystaniem narzędzi AI (research i szkic), a następnie zweryfikowany faktograficznie i zredagowany przez redakcję WolnePioro.eu przed publikacją.